Thành Phong – “Nếu không vẽ truyện tranh, tôi sẽ chết”
Bài phỏng vấn kỳ này của JF sẽ là cuộc trò truyện với nghệ sĩ Nguyễn Thành Phong, một trong những hoạ sỹ truyện tranh trẻ thành công đã được biết đến rộng rãi trong cộng đồng người hâm mộ truyện tranh Việt Nam. Qua buổi trò chuyện này, Thành Phong sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự phát triển của nền truyện tranh Việt Nam cũng như manga qua con mắt của người hâm mộ Việt.
JF: Chào Phong, bạn đến với vẽ như thế nào?
Tôi không nhớ rõ mình đã bắt đầu như thế nào, nhưng có lẽ từ rất lâu rồi, khoảng hai tuổi rưỡi thì phải. Tôi nhớ năm 3 tuổi rưỡi, tôi đã tham gia cuộc thi vẽ tranh dành cho thiếu nhi của thành phố Hà Nội và nhận được giải A.
JF: Ba tuổi rưỡi? Cảm giác của bạn lúc đó thế nào? Bạn còn nhớ không?
Nhớ chứ! Cảm giác lúc đó là không có cảm giác gì đặc biệt cả (cười). Còn nhớ hôm đó, vừa về đến nhà, bố mẹ báo ngay tin mừng: “Con được giải nhất đấy!” Nhưng có lẽ vì còn quá nhỏ, và giải thưởng cũng không phải là mục đích để vẽ, nên cảm giác đơn giản chỉ là vui thôi. Giải thưởng ấn tượng nhất với tôi là được một chiếc xe đạp mini của Tiệp Khắc, mà hồi ấy, xe đạp là một giải thưởng rất có giá trị.
Còn với truyện tranh, tôi bắt đầu vẽ từ cách đây khoảng 16 – 17 năm trước (lúc đó khoảng 10 tuổi), và có tác phẩm đầu tay Nhi và Tũn xuất bản trên tạp chí Thần đồng Đất Việt Fanclub cách đây 7 năm.
JF: Tại sao bạn lại chọn con đường trở thành hoạ sỹ truyện tranh? Vì như bạn biết đấy, nếu như ở Nhật Bản, đây là một nghề rất được ngưỡng mộ, thì ở Việt Nam, loại hình này có vẻ là một con đường đầy chông gai?
Vì đã lỡ theo rồi, nếu không theo thì tôi sẽ chết (cười).
Thật ra khi bắt đầu vẽ truyện tranh, tôi chưa có khái niệm gì về việc theo đuổi con đường chuyên nghiệp. Chỉ đơn giản là thích vẽ, và thích kể những câu chuyện của mình bằng tranh vẽ. Nhưng càng vẽ càng đam mê, đến mức nếu không vẽ truyện tranh, chắc tôi cũng không biết làm gì khác.
JF: Những khó khăn trở ngại nào bạn gặp phải trên con đường trở thành hoạ sỹ truyện tranh?
Ồ, nhiều chứ. Ở Việt Nam, vẽ truyện tranh là một nghề không thấy trước tương lai. Thứ nhất, thị trường truyện tranh ở Việt Nam còn nhỏ. Thứ hai là do thói quen đọc sách của người Việt Nam. Truyện tranh ở Việt Nam đã ít, lại chỉ dành cho các độc giả ở độ tuổi thiếu nhi và bộ phận nhỏ thanh thiếu niên. Truyện tranh cho người lớn hầu như không có. Và bản thân người Việt Nam cũng chưa có thói quen đọc truyện tranh Việt Nam vì những truyện được xuất bản từ trước đến nay chưa đánh vào đúng thị hiếu của độc giả.
JF: Vậy thì, người nghệ sĩ làm thế nào để sống được với nghề hoạ sỹ truyện tranh?
Làm việc một cách chăm chỉ và chuyên nghiệp thì hoàn toàn có thể.
JF: Những khó khăn nào bạn gặp phải trong việc thực hiện một tác phẩm cụ thể?
Ví dụ như, khi thực hiện Orange, tôi đã hợp tác cùng một người bạn (Khánh Dương) và bắt đầu cho ra mắt truyện từ 6 năm trước. Lúc đó còn là sinh viên, không có nhiều thời gian; thứ hai là kịch bản do người khác viết, tiến độ không đều đặn, trong khi việc vẽ truyện lại phụ thuộc vào kịch bản nên rất chậm.
JF: Đối với truyện bạn tự vẽ và tự nghĩ kịch bản thì sao? Ban thấy dễ hơn hay khó hơn so với truyện hợp tác cùng người viết kịch bản?
Với truyện tôi tự nghĩ kịch bản, cái dễ là mình sẽ hiểu được kịch bản hơn nên khi triển khai vẽ sẽ nhanh hơn. Nhưng, cái khó là do một mình mình làm nên không hề có một sức ép nào cả, đôi khi gặp vướng mắc về ý tưởng thì sẽ không tự giác để giải quyết, mà gác sang một bên, có khi phải rất lâu mới quay lại đề tài đó. Do đó, tiến độ làm việc thành ra khá thất thường.
JF: Trong khi rất nhiều hoạ sỹ truyện tranh trẻ bị ảnh hưởng bởi phong cách manga, thật ngạc nhiên là bạn đã xây dựng được một phong cách vẽ rất riêng cho mình. Bạn có bị ảnh hưởng từ đâu không?
Về phong cách mà nói thì nó không thể là riêng hoàn toàn. Quá trình hình thành phong cách vẽ có sự chi phối của rất nhiều yếu tố, mà nhân tố chính là từ những phong cách mà mình yêu thích. Khi đọc nhiều và thích phong cách của một hoạ sỹ nào đó, nó sẽ ảnh hưởng vào cách vẽ của mình một cách rất tự nhiên. Ví dụ những tác giả tôi thích, của Nhật là Takehiko Inoue (tác giả của Vagabond, Slam Dunk), của phương Tây thì có Ashley Wood. Tôi không hoàn toàn bị ảnh hưởng bởi một tác giả cụ thể, mà chỉ một phần nào đó. Tổng hợp từ những phong cách này, kết hợp với phong cách hội hoạ học được ở trường và những tố chất riêng, tôi hình thành nên nét vẽ mà mình có hiện nay.
JF: Gần đây, bộ manga Bakuman của Nhật đã được xuất bản tại Việt Nam. Bộ truyện đã mô tả rất chi tiết và chân thực cuộc sống của các hoạ sỹ truyện tranh Nhật Bản. Bạn có theo dõi bộ truyện này chứ?
Có. Đây là bộ truyện rất hay, đem lại nhiều kinh nghiệm đặc biệt với những người muốn theo nghề vẽ truyện tranh. Tất nhiên nó không hoàn toàn có thể áp dụng được ở mọi thị trường xuất bản, vì Nhật Bản là một thị trường truyện tranh rất đặc thù, nhưng chúng ta cũng có thể học được một phần nào đó.
JF: Vậy bạn thấy có điều gì giống và khác, cụ thể là so với một hoạ sỹ truyện tranh Việt Nam như bạn?
Ở Nhật, truyện tranh đã trở thành một nền công nghiệp từ lâu, nó hoạt động như một guồng máy. Bất cứ hoạ sỹ nào muốn tham gia vào phải lao theo guồng máy ấy. Do đó, đối với các hoạ sỹ truyện tranh Nhật, sức ép công việc là rất lớn. Tuy nhiên, cái lợi mà họ có được khi đã bước chân vào nghề vẽ truyện là sẽ có cả một quy trình sẵn sàng để họ làm theo. Còn ở Việt Nam, do chưa có guồng máy ấy, nên dù nhịp độ làm việc nhẹ nhàng hơn rất nhiều, nhưng hoạ sỹ lại phải tự mò mẫm trong từng bước đi.
JF: Đã từng tham dự một số triển lãm truyện tranh quốc tế và có tác phẩm xuất bản trong các ấn phẩm nước ngoài, bạn nhận thấy đâu là điểm giống và khác giữa truyện tranh Việt Nam, truyện tranh Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc?
Truyện tranh Trung Quốc tôi chưa nghiên cứu nhiều. Còn về truyện tranh Hàn Quốc (manhwa), khi sang dự triển lãm truyện tranh ở đất nước này, tôi nhận ra người ta thậm chí còn có cả một hội thảo để phân biệt truyện của họ với manga, và tìm hiểu lý do tại sao độc giả hay nhầm lẫn giữa hai loại truyện. Thật ra, nhầm lẫn là chuyện dễ hiểu. Bản thân các hoạ sỹ Hàn Quốc bị ảnh hưởng sâu sắc bởi manga, vì thế, có lẽ chỉ có thể phân biệt manhwa và manga ở khía cạnh nội dung. Manga hay nhấn mạnh vào chủ nghĩa anh hùng cá nhân, tức là nhân vật chính thường là xuất chúng, và tinh thần Nhật Bản luôn thể hiện rõ ràng. Trong khi đó, manhwa nổi bật lên là tinh thần tập thể, những yếu tố ảnh hưởng tới tập thể, và con người Hàn Quốc trong mối quan hệ tập thể.
So với manhwa, truyện tranh Việt Nam có nhiều nét chung như xuất phát điểm giống nhau. Cả hai đều phát triển từ sự ảnh hưởng sâu sắc của manga. Tuy vậy, manhwa đã có lịch sử cả trăm năm, còn truyện tranh Việt mới chỉ ở ngưỡng bắt đầu. Thật ra, truyện tranh ở Việt Nam đã được phát hành cách đây rất lâu bởi đội ngũ những hoạ sỹ truyện tranh kỳ cựu. Tuy nhiên, phong cách của họ ngày nay đã không còn thu hút được độc giả, đặc biệt là giới trẻ. Động lực cho sự phát triển truyện tranh Việt giờ đây chính là lớp hoạ sỹ còn ngồi trên ghế nhà trường hoặc mới tốt nghiệp. Những hoạ sỹ này chưa có phong cách ổn định và dễ bị ảnh hưởng bởi những gì họ thích. Họ lớn lên khi manga tràn ngập thị trường Việt Nam và tất nhiên sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều từ phong cách này.
JF: Theo bạn, truyện tranh Việt Nam có thể phát triển bắt kịp với manhwa hay không? Phải mất bao lâu và cần làm những gì để đạt được điều đó?
Chỉ khi nào Việt Nam hình thành được môi trường truyện tranh chuyên nghiệp, chuyên nghiệp từ khâu tìm hoạ sỹ, viết kịch bản, đến khâu sản xuất. Và quan trọng nhất là phải có đầu ra. Ngoài ra, nếu muốn phát triển như Hàn Quốc thì truyện tranh cũng cần có sự hỗ trợ của chính phủ, ví dụ như, những chính sách hỗ trợ xuất bản, hay các điều luật hạn chế nhập khẩu truyện tranh nước ngoài, để thúc đẩy truyện tranh trong nước phát triển và sử dụng truyện tranh như một công cụ quảng bá văn hoá của đất nước mình…
JF: Bạn có thể chia sẻ một chút về các dự định tương lai không?
Trước mắt, tháng 8 này tôi sẽ tham dự một Lễ trao giải thưởng Truyện tranh Quốc tế tại Trung Quốc với hai tác phẩm Máy bay Giấy và Người hoá Hổ, đại diện cho hai phong cách, truyện tranh và truyện minh hoạ.
Một trang tronh truyện minh hoạ Người hoá hổ, tác phẩm đoạt giải cao nhất cho hạng mục truyện tranh trong cuộc thi truyện tranh và hoạt họa trẻ châu Á- Asian Youth Animation & Comics Contest- AYACC 2011 diễn ra tại Quý Dương, thủ phủ tỉnh Quý Châu, Trung Quốc.
Về kế hoạch lâu dài, tôi đang nghiên cứu để phát triển một mảng truyện tranh mới ở Việt Nam, hướng tới đối tượng độc giả trên 18 tuổi. Có thể tôi sẽ khai thác những đề tài sâu sắc hơn và nghiêm túc hơn. Ngoài ra, tôi cũng hy vọng có thể làm lại truyện Long Thần Tướng. Đây là một trong những bộ truyện tranh đầu tay của chúng tôi ra mắt trên các tạp chí truyện tranh Việt Nam 5-6 năm về trước được rất nhiều độc giả yêu thích.
JF: Được biết, truyện Orange của bạn sẽ được dịch và giới thiệu ở Comicket tại Nhật, quá trình thực hiện đến đâu rồi?
Tiến Sỹ Shine Toshihiko, một người đam mê văn hóa Việt Nam và cũng rất yêu thích truyện tranh, đã chủ động liện hệ với tôi về việc dịch và giới thiệu Orange tại Comicket, Nhật Bản. Tiến sỹ đã gắn bó với Việt Nam suốt 20 năm và theo dõi quá trình phát triển của Orange ngay từ những ngày đầu ra mắt. Hiện nay, ông đang làm việc với một nhóm dịch giả để dịch bộ truyện này của tôi. Về thông tin chi tiết, tôi xin phép chưa tiết lộ và sẽ chia sẻ vào một dịp gần nhất.
|
Một trang trong truyện Orange |
|
Bìa Orange tập 2 |
|
JF: Cuối tháng 5 đầu tháng 6, Japan Foundation có tổ chức Triển lãm truyện tranh tại Hà Nội, bạn đã ghé thăm chứ? Bạn có ấn tượng gì về triển lãm này?
Tôi rất thích! Không dễ gì có được một triển lãm manga chuyên nghiệp như thế ở Việt Nam. Có thể đánh giá đây là triển lãm manga chuyên nghiệp nhất mà tôi từng thăm quan, từ khâu chọn tác phẩm cho đến khâu trưng bày. Những bộ truyện được triển lãm đều là các tác phẩm đương đại đặc sắc tại Nhật, trong đó, tôi thích nhất phong cách vẽ của tác phẩm Số 5 và Những đứa con của Hải thú.
Thông tin nghệ sỹNguyễn Thành Phong 
- Tác phẩm tiêu biểu: Đã từng tham gia các Triển lãm: - Websites: |
JF: Bạn có ý định thực hiện triển lãm cho riêng mình không?
Có chứ, nếu có điều kiện. Nhưng với một hoạ sỹ truyện tranh, triển lãm chỉ quan trọng khi đã có được tác phẩm xuất bản. Triển lãm có vai trò như cầu nối để độc giả đến với tác phẩm của mình.
JF: Bên lề triển lãm, chúng tôi đã mở một lớp học thực hành vẽ manga, do thầy Nishijima- tác giả bộ truyện Điện Biên Phủ, một manga nói về chiến tranh ở Việt Nam – hướng dẫn. Là một người tham dự, bạn đã trải nghiệm và học tập được gì từ lớp học này?
Trước đó, tôi đã nghĩ lớp học sẽ trao đổi chủ yếu về kỹ thuật vẽ, nhưng khi tham dự mới biết lớp học chủ yếu xoay quanh khái niệm về manga. Phần thực hành vẽ và nhận xét tác phẩm với tôi không được hứng thú cho lắm. Điều thú vị nhất là tôi được biết quan niệm của chính người Nhật về truyện tranh của họ.
JF: Cuối cùng, bạn có gợi ý hay ý kiến đóng góp gì về các hoạt động giao lưu văn hoá giữa Nhật Bản và Việt Nam liên quan đến truyện tranh mà Japan Foundation có thể thực hiện tại Việt Nam?
Tôi mong muốn có thêm những triển lãm và các buổi workshop trao đổi các đề tài khác nhau về manga; có thể là triển lãm cá nhân giới thiệu truyện tranh của các tác giả đương đại Nhật, không nhất thiết phải là những tác giả ăn khách nhất, vì truyện của họ có lẽ cũng có thể tìm được tại Việt Nam hoặc trên internet, mà là những tác giả mới với phong cách độc đáo. Đồng thời, JF cũng có thể hỗ trợ tổ chức các hội chợ truyện tranh tại Việt Nam hoặc các triển lãm hay dự án cá nhân của các hoạ sỹ truyện tranh Việt Nam. Ví dụ, với các nhà xuất bản, để phát hành một bộ truyện, yếu tố thị trường được đặt lên hàng đầu. Họ sẽ không mạo hiểm đầu tư vào những truyện tranh khai thác một mảng thị trường hoàn toàn mới như dự án truyện tranh cho người trưởng thành của tôi. Để tiến hành dự án này, tôi đã tìm đến sự hỗ trợ của một số trung tâm văn hoá. Sẽ có rất nhiều hoạ sỹ hay các công ty tư nhân có những dự án tương tự nhưng chưa đủ tiềm lực để thực hiện. Những dự án như thế này được thực hiện sẽ góp phần rất lớn để thúc đẩy sự phát triển của truyện tranh Việt Nam.
Cám ơn bạn vì buổi phỏng vấn này. Chúc bạn tiếp tục gặt hái nhiều thành công trên con đường sự nghiệp đã chọn cũng như trong cuộc sống.
Quả là một bài phỏng vấn dài và thú vị.
“Ở Việt Nam, vẽ truyện tranh là một nghề không thấy trước tương lai” =>Dù không phải là người trong nghề, nhưng tớ thấy cái này đúng vô cùng, không những hiện tại bấp bênh mà tương lai còn mù mịt. Nhưng biết thế nào được, đã là đam mê rồi, vạn sự khởi đầu nan. Hy vọng, cậu cùng các họa sỹ trẻ khác sẽ cố gắng bám trụ, nỗ lực không ngừng để tạo ra một tương lai xán lạn cho truyện tranh Việt Nam.
Ngoài ra, tớ cực kỳ mong chờ các tác phẩm tiếp theo của cậu, cũng như “Orange” và “Long Thần Tướng” ♥
long thần tướng cũng cả oragne cũng thế 2 tên tác giả đành đoạn treo cổ 2 tác phẩm dài hạn từ hồi tháng 5 đến giờ